بزرگان دلیران تنگستان را بیشتر بشناسید+ عکس به گزارش تنگستان نما،

شهرستان تنگستان شهرستان تنگستان یکی از ۹ شهرستان استان بوشهر است.

وجود بزرگانی، اندیشمندان و علما در هر جامعه ای به عنوان ارکان تأثیرگذار، نقش شریانهای حیاتی را ایفا می کنند که اگر به موقع، درست و کارآمد عمل نکنند، آن ملت و جامعه دچار انحطاط، تنزّل و یا در معرض سقوط و اضمحلال قرار می گیرد.

آیت الله “غلامحسین جمی، شهید زائرخضرخان اهرمی، شهید رئیسعلی دلواری، میرزا حسین معتقد اهرمی، باقر خان تنگستانی، علم الهدی اهرمی، باقرخان تنگستانی، آیت الله شیخ عبدالکریم تنگستانی، احمد خان تنگستانی از بزرگهای شهرستان تنگستان می باشند.

زائرخضرخان اهرمی در چه تاریخی به شهادت رسید؟

تاریخچه ساخت این بنا به دوره حیات زائر خضر خان اهرمی ملقب به امیر اسلام حاکم منطقه تنگستان که در اواخر عهد قاجاریه می زیسته مربوط می شود، در جریان جنگ جهانی اول به عنوان پایگاه مجاهدین و مبارزین ضد استعماری و محل درگیری مبارزان جنوب با متجاوزین انگلیسی بوده است.

به گزارش تنگستان نما، تاریخچه ساخت این بنا به دوره حیات زائر خضر خان اهرمی ملقب به امیر اسلام حاکم منطقه تنگستان که در اواخر عهد قاجاریه می زیسته مربوط می شود، در جریان جنگ جهانی اول به عنوان پایگاه مجاهدین و مبارزین ضد استعماری و محل درگیری مبارزان جنوب با متجاوزین انگلیسی بوده است.

تپه ای که قلعه بر روی آن ساخته شده از تخریب و انباشت قلاع ما قبل خود ارتفاع یافته است، نمای بیرونی قلعه بسیار زیبا به نظر می رسد با رو و چهار برج آن با توجه به موقعیت مرتفع آن چشمگیر و دلپذیر می نماید،مساحت کلی قلعه ۳۴۰۰ متر مربع می باشد، قلعه زائر خضرخان مشتمل بر ۴ برج و بارو و قلعه میانی است و همچنین تأسیسات خصوصی برای ساکنین در قلعه وجود دارد.

راه اصلی ورود به قلعه درب چوبی با گل میخ های فلزی بوده است.حیاط اول مربوط به خدمت کاران و تفنگچی ها که توسط راه پله ای پس از عبور از دروازه هشتی به حیاط اندرونی راه پیدا می کرده وحیاط شمالی به عنوان اصطبل حیوانات کاربرد داشته است.در چهار گوشه آن برج های خشتی و گلی به قطر ۵/۵ و ارتفاع ۶ متر قد برافرشته اند.

حیاط های قلعه دارای اتاق هایی در پیرامون و داخل خود هستند. همگی به سبک رایج معماری محلی دارای درب و پنجره های متعدد و ارتفاع بلند و پوشش های چوبی و چندلی که توسط معمار حاج خضر علی عامو(عمو) بنا شده است.

درب و پنجره های آن تمامأ از جنس ساج و غالب اتاق های قلعه بر روی کرسی هایی ایجاد شده که حدود نیم متر از سطح ارتفاع دارند و این به سبب رعایت اصل رطوبت گریزی در معماری منطقه می باشد.
در ایام ساخت قلعه روزانه در پایان کار حق الزحمه کارگران توسط زائر خضر خان اهرمی پرداخت می گردیده است.این قلعه در سال ۱۳۷۷ ه.ش در فهرست آثار ملی کشور به شماره ۲۰۹۸ به ثبت رسیده است.

زائرخضرخان اهرمی در فروردین سال ۱۳۰۱ ه.ش در نشیمنگاه خود به شهادت رسید.

 

زندگینامه آیت الله “غلامحسین جمی

آیت الله “غلامحسین جمی” در سال ۱۳۰۴ خورشیدی در شهر “اهرم” مرکز تنگستان از توابع استان بوشهر در یک خانواده فقیر و مذهبی به دنیا آمد.

پدرش مرحوم حاج احمد جمی شخصی مذهبی و مورد اعتماد مردم محله بود، او با قرآن و دعا مانوس بود، دعای کمیل شبهای جمعه را هرگز فراموش نمی کرد، با این که تحصیلات حوزوی نداشت، اما با همان سواد مکتب خانه ای بیشتر سوره های قرآن را حفظ بود.

آیت الله جمی تا کلاس ششم ابتدایی را در قریه اهرم درس تحصیل کرد و بعلت مشکلات مالی نتوانست برای ادامه تحصیل به شهر (بوشهر) برود، ازاین رو با توجه به علاقه قلبی به دروس حوزوی به برازجان و سپس بوشهر عزیمت کرد.

درسال ۱۳۲۷ خورشیدی به آبادان مسافرت کرد و دراین شهر با روحانی مبارزه “شیخ عبدالرسول قایمی” موسس حوزه علمیه آبادان آشنا و جهت ادامه تحصیل وارد این مدرسه شد.

پس از مدتی اقامت در آبادان برای ادامه تحصیل به نجف اشرف رفت و از محضر آیت الله راستی کاشانی و در مجلس درس حاج شیخ محمد علی مدرس شرکت کرد.

آیت الله جمی بعد از مدتی که در نجف بود بیمار شد و برای ادامه معالجه به آبادان بازگشت و در همین شهر ماندگار شد.

درسال ۱۳۲۴ که سازمان انقلابی فداییان اسلام توسط روحانی مبارز سید مجتبی نواب صفوی تشکیل شد، جذب شاخه آبادان این سازمان شد و برای معرفی این سازمان منبرهای می رفت.

آیت الله جمی، در طول زندگی با برکتش منبر را به کانونی برای روشنگری و اطلاع رسانی مردم علیه رژیم تبدیل کرده بود و از همین طریق با رژیم پهلوی مبارزه می کرد.

وی پس از نهضت ملی شدن نفت و تبعید حضرت امام خمینی (ره ) به نجف، آبادان را بعنوان پل ارتباطی با نجف قرار داده بود و مسایل کشور را به سمع امام راحل و فرامین ایشان را به مردم ایران انتقال می داد.

 

شهید رئیسعلی دلواری کیست ؟

دوازدهم شهریور سالگرد شهادت رئیسعلی دلواری رهبر قیام مبارزین مسلمان تنگستانی علیه نیروهای اشغالگر و متجاوز انگلیسی در آخرین سالهای قرن گذشته خورشیدی است .

به گزارش تنگستان نما، تنگستان منطقه‌ای کوهستانی در جنوب شرقی بوشهر است‌ و از جنوب دشتستان بوشهر تا ساحل دریا امتداد دارد.

شهرستان تنگستان شامل تنگستان شمالی به مرکزیت «اهرم‌» و تنگستان ساحلی به مرکزیت «دلوار» است‌.

«دلوار» زادگاه و محل فرمانروایی «رئیسعلی دلواری‌» فرزند رئیس محمد است که در کشاکش جنگ اول جهانی و در حمله انگلیسی‌ها به بوشهر، رشادت بسیاری از خود نشان داد و به شهادت رسید.
نظامیان انگلیسی پس از آن که در ۱۷ مرداد ۱۲۹۴ بوشهر را اشغال کردند، در ۲۲ همین ماه‌، با چندین ناو جنگی و صدها سرباز هندی وانگلیسی به منطقه تنگستان یورش بردند.

مردم مبارز جنوب ایران طی دو قرن اخیر چندین بار با استعمارگران درگیر شده‌اند، اما قیام «رئیسعلی دلواری‌» در خلال جنگ اول جهانی نقطه عطفی در مبارزات مردم جنوب به شمار می‌رود.

دلواری، ۱۲۶۰ش‌. در روستای «دلوار» متولد شد. دوران کودکی را در زادگاهش و با فراگرفتن فنون رزمی‌، اسب سواری‌، تیراندازی، و آموختن قرآن و ادبیات فارسی سپری و در تیراندازی مهارت خاصی کسب کرد.

به گزاش بولتن، با آغاز انقلاب مشروطه ـ ۱۲۸۵ ش. ـ رئیسعلی در حالی که بیش از ۲۵ سال نداشت‌، از جمله پیشگامان مشروطه در جنوب ایران بود. به همین دلیل در دوران دیکتاتوری محمدعلی شاه قاجار علیه حکومت وی در جنوب دست به اسلحه برد ودر ۱۲۸۸ ش. توانست به کمک تفنگچی‌های خود، بوشهر را از سلطه عمال محمدعلی شاه آزاد سازد.

با تصرف گمرک بوشهر که در اجاره انگلیسی‌ها بود، نیروهای این کشور به دخالت نظامی در منطقه پرداختند و جنگ و گریزی آغاز شد که تا سالهای جنگ اول جهانی ادامه یافت‌. در کشاکش جنگ‌، با وقوع انقلاب بلشویکی و خروج نظامیان روسی از ایران،انگلیسی‌ها تعرضات خود را به سمت شمال گسترش دادند.

در همین حال تنگستانی‌ها نیز به حملات خود علیه انگلیسی‌ها شدت بخشیدند. در یکی از شبیخون‌ها ـ ۲۱ تیر ۱۲۹۴ ـ دو ژنرال بلندپایه انگلیسی همراه با دهها سرباز انگلیسی و هندی جان خود را از دست دادند.

با وقوع این حادثه نیروهای انگلیسی در ۱۷ مرداد ۱۲۹۴ شبانه بوشهر را اشغال کردند و در ۲۲ همین ماه به روستای «دلوار» مرکز تنگستان ساحلی یورش بردند. آنان در این حمله بامقاومت زیادی روبرو نشدند، زیرا روستا خالی از سکنه شده بود.

انگلیسی‌ها نیز به ویران ساختن خانه‌های مردم و قطع نخل‌ها پرداختند. تنگستانی‌ها پس از این رویداد، غالباً روزها آرامش خود را حفظ می‌کردند و شبها به نیروهای انگلیسی شبیخون می‌زدند و با هر شبیخون تلفات سنگین انسانی به این نیروها وارد می‌آوردند.

در جریان یکی از این حملات رئیسعلی دلواری در ۱۲ شهریور ۱۲۹۴ از پشت سر هدف گلوله یکی از همراهان خائنش قرار گرفت و به شهادت رسید، اما نهضتی که او درجنوب ایران به راه انداخت تا سالها مایه وحشت انگلیسی‌ها بود.

زندگینامه میرزا حسین معتقد اهرمی

مرحوم مغفور، روحانی بزرگوار، شادروان میرزا حسین معتقد اهرمی، معروف به فاضل اهرمی و متخلص به ” معتقد ” از افاضل آن روزگار هستند که بهتر است از زبان شاگردش مرحوم محمد علی خان سدید السلطنه اضافه نمایم که: ” میرزا حسین معتقد از افاضل روزگارند، مادرشان سیده و پدرشان از خواجگان ریشهر بوده اند و خود آن جناب در سال ۱۲۱۱ هجری شمسی در اهرم متولد و در ریشهر نشر و نما یافته و معتقد تخلص فرماید.
مرحوم آدمیت، در جلد چهارم کتاب پر ارزش خود “دانشمندان و سخن سرایان فارس” می نویسد” معتقد.
در دوازده سالگی برای تحصیل به خورموج ( مرکز دشتی ) رفت و به محمد خان دشتی پناهنده شد، علوم عربیه و فنون ادبیه، و فقه و اصول و حسن خط را بیاموخت. سپس برای تکمیل تحصیلات خود به عراق عرب رفت و چندی در آن جا اقامت گزید و در مدرسه سعادت بوشهر به تدریس عربی و ادبیات فارسی مشغول گشت و پس از چند سال از صحبت ناس ملول و در گوشه انزوا آرامید و به کتابت قرآن مجید و تالیف پرداخت.
آثار شعری و قلمی مرحوم معتقد:
۱. جواهر الزواهر ( کتاب موجود ) این تنها اثر چاپ شده شاعر است. بنا بر توصیه مرحوم آقا محمد علیخان، پدر سدید السلطنه در سال ۱۳۰۹ ه. ق و در شهر بمبئی هندوستان نشر داده است. همین دیوان شعر مجددا و به همت سدید السلطنه در سال ۱۳۲۴ ه .ق در چاپخانه گلزار حسینی شهر شیراز به چاپ رسیده است.
۲. کتابی در غیبت و به زبان عربی موسوم به ” دلایل الظهور و علائم الحضور”
۳. کتابی به شیوه کشکول، تحت عنوان ” مجموعه اللطائف ” که در بیان ظرائف و نوادر نوشته شده است.
سال وفات آن مرحوم سال ۱۲۹۹ هجری شمسی واقع شده است و آرامگاه آن مغفور در ریشهر و در مقبره خانوادگی در ضلع شمالی خانه مسکونی ایشان قرار دارد .

باقر خان تنگستانی از خاندان تنگستانی بود

باقر خان تنگستانی از خاندان تنگستانی که رهبر مبارزات تنگستانی‌ها با نیروهای انگلیس قبل از جنگ جهانی اول بود.

به گزارش تنگستان نما، باقر خان تنگستانی از خاندان تنگستانی که رهبر مبارزات تنگستانی‌ها با نیروهای انگلیس قبل از جنگ جهانی اول بود.

باقر خان تنگستانی بین سالهای ۱۲۰۳ تا ۱۲۰۷ق (۱۷۸۸ تا ۱۷۹۲م) در لیلک تنگستان زاده شد.

پس از مرگ پدرش احمدشاه خان تنگستانی که در به قدرت رساندن کریم خان زند، نقش داشت جانشین پدر و حکمران تنگستان شد.

بدنبال مناقشه انگلیس بر سر هرات با ایران، دولت انگلیس یکبار به سال ۱۲۵۴ق (۱۸۳۸م) برای در تنگنا قرار دادن دولت محمدشاه قاجار بوشهر و خارگ را اشغال کرد باقر خان با همراهی شیخ حسن آل عصفور و مردم در مقابل انگلیسی‌ها مقاومت کردند.

بار دیگر به سال ۱۲۷۳ق (۱۸۵۶م) انگلیسی‌ها برای خروج ایران از هرات در دوره ناصرالدین شاه جنوب ایران را متصرف شد. که در این رویارویی نیز باقر خان خط مقاومت تنگستانی‌ها را رهبری کرد.

پس از اولین دوره مقاومت باقر خان از سوی دولت مرکزی به وی درجه «سرهنگی» اعطاء شد. در رویارویی دوم، پسرش احمد خان تنگستانی در نبرد قلعه ریشهر به قتل رسید. باقر خان تنگستانی دو سال پس از نبرد دوم، بدست حکمران فارس زندانی شد.

باقر خان بین سالهای ۱۲۸۱ تا ۱۲۸۶ق درگذشت و جسد وی به نجف منتقل شد و در ایوان شهدای جنگ تنگستان، در جوار قبر فرزندش احمدخان، به خاک سپرده شد.

زندگی نامه یکی از بزرگان اهرم(علم الهدی اهرمی)

سید مرتضی ملقب به‌علم الهدی اهرمی، از روحانیون استعمارستیز ایران در قرن سیزدهم و چهاردهم‌هجری. وی در اَهْرم، مرکز تنگستان به‌دنیا آمد و در نوجوانی برای تحصیل علوم دینی به‌نجف اشرف رفت و نزد آخوند خراسانی تلمذ کرد و به‌درجه اجتهاد نایل شد و سپس به‌بوشهر بازگشت.

به گزارش تنگستان نما، سید مرتضی  ملقب به‌علم الهدی اهرمی، از روحانیون استعمارستیز ایران در قرن سیزدهم و چهاردهم‌هجری. وی در اَهْرم، مرکز تنگستان به‌دنیا آمد. در نوجوانی برای تحصیل علوم دینی به‌نجف اشرف رفت و نزد آخوند خراسانی تلمذ کرد و به‌درجه اجتهاد نایل شد و سپس به‌بوشهر بازگشت.

در ۱۳۲۶ ق پس از بمباران و تعطیل مجلس توسط محمدعلی شاه‌قاجار، علم الهدی به‌فتوای سیدعبدالحسین لاری و نیز اجتهاد خود بر ضد انگلیس

ی ها فتوای جهاد صادر کرد و رئیس علی دلواری را با صد نفر تفنگچی تحت امرش‌به‌بوشهر دعوت نمود و با کمک آنها و آزادیخواهان بوشهر،‌تمام ادارات دولتی را از دست نمایندگان دولت، خارج ساخت و خود رتق و فتق امور بندر را در دست گرفت و به‌عزل و نصب مأموران دولت پرداخت و تسلیم وجوه‌گمرک جنوب‌را به‌دولت انگلستان که‌گمرکات بوشهر را در اختیار داشت – قطع نمود. از اینرو به‌درخواست و فشار انگلیس، احمدخان دریابیگی، حکمران بنادر جنوب‌و از عمال انگلستان، از طرف دولت مرکزی،‌مأمور قلع و قمع علم الهدی گردید. دریابیگی نیز خانه‌ او را به‌توپ بست و سپس بدان حمله‌کرد و سید مرتضی را دستگیر نمود و او را با وضع زشتی در کوچه‌های بوشهر گرداندند و سپس زندانی کرد و پس از چندی به‌عتبات تبعید نمود. سید مرتضی در آنجا به‌تکمیل تحصیلات خود پرداخت و بعداً به‌بوشهر بازگشت. وی در هنگام تشکیل مجلس مؤسسان و تغییر سلطنت از قاجاریه‌به‌پهلوی، به‌نمایندگی از طرف اهالی بنادر به‌مجلس مؤسسان رفت و به‌تغییر سلطنت رأی داد و در ۱۳۰۷ در بوشهر درگذشت.

او مردی شجاع و مجاهد و از مخالفان سرسخت نفوذ انگلستان در کشور بود. در هنگام دیدار رضاشاه‌از بوشهر در ۱۳۰۷ وی به‌همراه‌جمع دیگری از علما،‌در دارالحکومه‌آن شهر با وی دیدار کرد و ضمن سخنانی از وی خواست تا به‌نفوذ انگلستان در ایران پایان دهد.

 محل دفن سید مرتضی علم الهدی اهرمی از مبارزان قیام جنوب در امامزاده عبدالمهیمن بوشهر

 تمام این دلاوری ها و قهرمان پروری ها در سرزمین تابان زیر سایه علم دین و دیانت نقش بسته است زیرا عالمان دین بودند که علم مبارزه با ظلم را برافراشته و دیگران زیر سایه این پرچم رخت مبارزه بر تن می کردند.

گاهی آیت الله علم الهدی اهرمی ستاره تابناک دینداری بر استبداد و استعمار می تازد، دیگر بار بیرق مبارزه بر دست علامه بلادی یا شیخ آل عصفور قرار می گیرد. تمام این سیر مبارزه، با رساله های جهادیه نگهبانان علم و دین خون رنگ شده است و تمام تفنگ به دستان این دیار گوش خویش هدف کلام رهبران دینی خود کرده اند.

آری کاملا بجاست که نام این دیار سرزمین ولایتمداران نام گذاشته شود، زیرا اگر نام رئیس علی در تاریخ ماندگار شده اسناد گواهی می دهد که این “یل دلوار” در لحظه لحظه خود با علمای بوشهر و نجف در ارتباط بوده است و کسب اجازه کرده است. دیگر مبارزان نیز به همین شکل در سایه رهبری بزرگان دیدن سینه دشمن را نشانه رفته و هیچگاه نمی توان از سرزمین بزرگ بوشهر دینداری، ولایت پیشگی، قهرمان پروری و مقاومت در برابر استعمار را گرفت.

زندگینامه احمد خان تنگستانی

نخستین باری که عنصر شعر وارد مقاومت و مبارزات مردم جنوب شد هنگامی بود که احمد خان منشی کنسولگری انگلیسی در بوشهر نامه ای به احمد خان تنگستانی نوشت و او را از مجادله با نیروی های پر زور انگلیس سرزنش و تهدید کرد احمد خان که طبع موزونی نیز داشت در پاسخ منشی کنسول انگلیس مبنی بر کناره‌گیری از جنگ فی‌البداهه پاسخ داده بود:

احـــــــمد ای آنکه شـــــــاه خوبانی

بی‌بی بخت بـــــاد دمســــــازت

چـــــــار آسیم، ما نمــــــــی‌ترسیم

از ســـــه لکــــاته و دو ســــــربازت

و بعد از جنگ باقرخان تنگستانی و دستگیری وی، فرزندش احمد خان در ۱۱ربیع الاول ۱۲۷۳ در نبرد با انگلیس بر سر هرات با ایران به شهادت رسید و شعر ذیل در میان زن و مرد دشتی و تنگستان بیاد او مترنم گشت.

خبــــــر آمد که دشتستان بهـــــار است

زمین از خــون احــــــمد لاله‌زار است

الا ای مـــــــــادر پیــرش کــجــــــــایی

که احــــــمد یک تن و دشمن هزار است

درباره نبرد مردم جنوب سید محمد مضطر منظومه ای به نام حماسه رئیسعلی دلوار سروده است که در سال ۱۳۷۳ به مناسبت هشتادمین سالگرد رئیس علی دلواری به چاپ رسید. محمد جواد حامدی از دوستان خالو حسین دشتی یار غار رئیسعلی دلواری داستان مبارزات و جنگ را که از زبان او شنیده بود به گویش دشتی در قالب ترجیع بند سورده است.

انتهای پیام/

 

 

 

 

نظر شما !!
  1. یاران

    کمی به تاریخ مراجعه شود و دقیق تر نوشته شود